ความเป็นมา
ลุ่มน้ำลำตะคองเป็นลุ่มน้ำสาขาสำคัญของลุ่มน้ำมูล ทำหน้าที่หล่อเลี้ยงจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดที่มีพื้นที่กว่า 20,493 ตารางกิโลเมตร ประชากรเกือบ 2.6 ล้านคน และเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจอันดับต้นของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อย่างไรก็ตาม ภายใต้ความสำคัญดังกล่าว ลุ่มน้ำแห่งนี้กลับประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำซ้ำซากทุกปี เนื่องจากปริมาณน้ำในเขื่อนลำตะคองไม่เพียงพอต่อความต้องการ ทั้งในภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรม และการอุปโภค-บริโภค ยิ่งไปกว่านั้น พื้นที่ยังเผชิญกับภาวะฝนทิ้งช่วงเฉลี่ยประมาณ 21 วันต่อปี ซึ่งซ้ำเติมให้วิกฤตน้ำทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
แม้ที่ผ่านมาจะมีการพัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่ไว้แล้วกว่า 880 โครงการ รวมความจุเกือบ 1,255 ล้านลูกบาศก์เมตร ทั้งอ่างเก็บน้ำ เขื่อนระบายน้ำ และการสูบน้ำใต้ดิน แต่มาตรการเหล่านั้นยังไม่อาจแก้ปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม สถานการณ์ในปี พ.ศ. 2558 สะท้อนให้เห็นชัดเจน เมื่อต้องอาศัยการดึงน้ำดิบฉุกเฉินจากเขื่อนลำแชะถึงวันละ 35,000 ลูกบาศก์เมตร เพื่อให้ประชาชนมีน้ำประปาใช้ได้อย่างต่อเนื่อง
จากสภาพปัญหาดังกล่าว จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องแสวงหาแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบและยั่งยืน โดยการผันน้ำส่วนเกินจากลุ่มน้ำป่าสักหรือลุ่มน้ำข้างเคียงเข้ามาเติมเต็มน้ำต้นทุนของเขื่อนลำตะคอง แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยเสริมศักยภาพการเก็บกักและกระจายน้ำสู่พื้นที่ชลประทานอย่างทั่วถึง หากแต่ยังช่วยบรรเทาปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ต้นน้ำป่าสักช่วงฤดูน้ำหลากได้พร้อมกันอีกด้วย
ภาพรวมของโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนเขื่อนลำตะคอง จังหวัดนครราชสีมา ดังรูป
